Mười câu hỏi · Chương 7/10 · ✍️ Cô Ngọc
Mười câu hỏi
07
Tối ấy ba người ngồi ở sân sau: bố tôi, chú Kê, và tôi. Một chai quốc lủi, một đĩa lạc rang, mấy quả cà pháo.
Bố hỏi thẳng - và tôi nghĩ đó là câu thật lòng nhất tôi từng nghe từ bố:
"Chú chửi tôi đi. Chửi cho sướng mồm. Tôi không rượu chè, không cờ bạc, không gái gú, tôi làm quần quật hai mươi bảy năm. Sao chúng nó đứa nào cũng bỏ đi, mà nhà thì nghèo hơn hồi ở cái nhà ngói ba gian?"
Chú Kê không chửi. Chú rót rượu.
"Anh Duyệt ạ, tôi không nghĩ anh sai vì anh kém. Tôi nghĩ anh sai vì anh giỏi - giỏi một việc khác. Anh có hai mươi bảy năm rèn đúng một phản xạ: thấy vấn đề, xử lý ngay, có kết quả liền. Cái phản xạ ấy nuôi sống cả nhà này. Nhưng chuyện tiền nong nó không trả lời ngay được. Nó giống trồng cây, mà anh thì được rèn để dẹp lối đi. Anh mang cái đúng của nghề cũ sang sân này, thế là cái đúng nó thành cái sai."
Bố tôi ngồi im rất lâu. Rồi bố hỏi:
"Thế giờ chú bảo tôi phải làm sao?"
Và chú Kê làm cái việc mà tôi cho là tử tế nhất, cũng là tàn nhẫn nhất, trong cả câu chuyện này: chú không bảo.
Chú lật mặt sau tờ giấy gói bánh mì, rồi chú viết. Không phải mười điều phải làm. Mười câu hỏi.
Mười câu hỏi
viết sau tờ giấy gói bánh mì
"Anh Duyệt ạ, tôi không có câu trả lời cho nhà anh. Tôi có ở trong nhà anh đâu. Tôi chỉ có mấy câu này. Câu nào anh trả lời được ngay thì anh bỏ qua. Câu nào anh phải ngồi im một lúc, thì chỗ ấy là chỗ nhà mình đang chảy máu."
- Cái thứ mình sắp bỏ tiền ra mua - mỗi tháng nó đẻ ra bao nhiêu, và mỗi tháng nó ăn hết bao nhiêu? Trong hai con số ấy, mình đã hỏi con số nào trước?
- Nếu mai cả nhà mất sạch thu nhập, nhà mình sống được mấy tháng? Năm ngoái con số ấy là bao nhiêu? Nó đang lên hay đang xuống?
- Cục tiền này là tiền công hay là tiền bán đồ? Nếu là tiền bán đồ, thì cái vừa bán ấy, sang năm nó có mọc lại không?
- Trong nhà có mấy thứ mà sáng mai sờ vào là ra tiền tươi? Đếm được mấy cái chân? Một cái chân thì đấy không phải cái bàn, đấy là cây cột.
- Cái vừa mua là để dùng, hay để cho người ta trông thấy? Nếu là để người ta trông thấy, thì người ta trông mấy giây, còn mình trả tiền mấy năm?
- Người đang kiếm ra tiền trong nhà đang vướng cái gì? Mình đã hỏi họ chưa, hay mình đoán? Cái mình vừa mua có gỡ được cái vướng ấy không?
- Mình đang nợ ai một khoản mà người ta phải đòi đến lần thứ ba? Người ấy lại đang nợ ai nữa? Sợi dây ấy có mấy cái nút, và có bao nhiêu người đang mất ngủ vì cái nút của nhà mình?
- Việc này có chỗ nào để dừng lại không? Đi được nửa đường mà thấy sai, mình dừng được không - hay lúc ấy phải đi tiếp chỉ vì dừng thì mất mặt với làng?
- Khi mình phạt một người trong nhà, mình đang phạt cái nguyên nhân hay cái hậu quả? Nó về muộn vì lười, hay vì tăng ca? Và tháng sau, còn ai ở nhà để mà phạt không?
- Câu này khó nhất, anh đừng giận: trong nhà này, ai được phép nói "không" với anh? Người ấy nói xong thì chuyện gì xảy ra với người ấy? Và nếu câu trả lời là "chả có ai" - thì bảy năm qua, có thật là không ai nhìn ra không, hay là ai cũng nhìn ra mà chả ai dại?
Tái bút: Anh Duyệt ạ, tôi không viết mấy điều phải làm, vì mấy điều phải làm thì anh đọc xong anh gật, rồi anh cất vào ngăn kéo, rồi anh làm y như cũ. Tôi thấy nhiều rồi.
Câu hỏi thì khó cất hơn. Nó nằm đấy, nó ngứa.
Thôi uống đi. Cà pháo nó ỉu rồi.